चंद्रपूर – शहराच्या मध्यवर्ती भागातील इराणी मोहल्ला, प्रभाग क्रमांक 6 मधील नागरिक सध्या सांडपाण्याच्या दुर्गंधीत जीवन जगण्यास बाध्य झाले आहेत. फुरकानिया मोहल्ल्यात सुरू असलेल्या नालीच्या बांधकामाला महिने उलटून गेले, तरी आजतागायत हे काम पूर्ण झालेले नाही. परिणामी, नालीतून बाहेर पडणारे सांडपाणी रस्त्यावर साचले असून, संपूर्ण परिसर अस्वच्छतेचा आणि रोगराईचा केंद्रबिंदू बनत आहे.
ही समस्या केवळ दुर्गंधीपुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर आता ती नागरिकांच्या आरोग्यावर थेट परिणाम करू लागली आहे. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि महिलांना त्वचारोग, डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या आजारांचा धोका निर्माण झाला आहे. रस्त्यांवर वाहणारे सांडपाणी, उघड्यावर पडलेले स्लॅब आणि त्यातून येणारी दुर्गंधी हा इथे राहणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनला आहे.
यासंदर्भात अनेक वेळा स्थानिक प्रशासनाकडे तक्रारी करण्यात आल्या, मात्र त्याची कोणतीही ठोस दखल घेतली गेली नाही. वारंवार दिलेली आश्वासने देखील हवेतच विरून गेली. अखेर परिसरातील महिलांनी एकत्र येत महापालिका आयुक्तांना सामूहिक निवेदन सादर केले. त्यांच्या या निवेदनात काम तात्काळ पूर्ण करण्याची ठाम मागणी करण्यात आली आहे.
निवेदन देताना महिलांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, “प्रत्येक घराच्या समोर सांडपाणी साचले आहे. पावसाळा जवळ येत आहे, आणि जर हीच परिस्थिती राहिली, तर रोगराईचा प्रकोप निश्चित आहे. आमच्या मुलांचे आरोग्य धोक्यात आले आहे, आणि आम्ही आता गप्प बसणार नाही.”
महिलांनी निवेदनात पुढे सांगितले की, शासकीय योजनांमध्ये हजारो-लाखो रुपये खर्च होतात, पण सामान्य नागरिकांच्या प्राथमिक गरजांकडे मात्र कुणीच लक्ष देत नाही. अपूर्ण नाली कामामुळे लोकांना घरात राहणेही कठीण झाले आहे. पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत सांडपाण्यामुळे दूषित होण्याची शक्यता देखील नाकारता येत नाही.
या संपूर्ण घटनेत नागरिकांचा रोष केवळ बांधकाम रखडल्यावर नाही, तर महापालिकेच्या उदासीनतेवर आहे. सध्या तरी नालीचे बांधकाम कुठे सुरू आहे, याचे उत्तर मिळणे कठीण झाले आहे. कंत्राटदार आणि प्रशासन यांच्यामधील समन्वयाचा अभाव या स्थितीला कारणीभूत आहे.
स्वच्छ भारत अभियानाच्या घोषणा आणि होर्डिंग्ज शहरभर झळकत असताना, प्रत्यक्षात अशा समस्या महापालिकेच्या कार्यक्षमतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात. स्वच्छतेचा मुद्दा केवळ सोशल मीडियापुरता मर्यादित न राहता, मैदानात उतरून कृती करण्याची गरज आता निर्माण झाली आहे.
महिलांनी दाखवलेला पुढाकार केवळ त्यांच्या परिसरापुरता मर्यादित नाही, तर तो संपूर्ण शहरातील प्रत्येक नागरीकासाठी प्रेरणादायी आहे. त्यांनी दाखवलेली एकजूट आणि संघर्षशक्ती ही समाजात बदल घडवून आणण्यासाठी किती महत्त्वाची असते, हे या घटनेतून अधोरेखित होते.
निवेदनात असेही नमूद करण्यात आले की, जर सात दिवसांत हे बांधकाम पूर्ण झाले नाही, तर महिलांनी महापालिका कार्यालयासमोर ठिय्या आंदोलन छेडण्याचा निर्धार केला आहे. या आंदोलनात परिसरातील युवक, वृद्ध आणि व्यापारी वर्गही सामील होणार आहे.
नाली बांधकाम हे केवळ नागरी सुविधा नसून, ते आरोग्य आणि जीवनमानाशी थेट संबंधित आहे. या कामात झालेले दुर्लक्ष नागरिकांच्या जीवनावर गंभीर परिणाम घडवू शकते. प्रशासनाला हे समजले पाहिजे की, सांडपाणी आणि अस्वच्छता ही केवळ सौंदर्यहानी नाही, तर ती सार्वजनिक आरोग्याशी निगडित सर्वांत मोठी समस्या आहे.
या घटनेनंतर महापालिकेच्या आयुक्तांनी अद्याप कोणतीही स्पष्ट भूमिका घेतलेली नाही. त्यांच्या कार्यालयातून फक्त एकच उत्तर येते – “लवकरच काम सुरू होईल.” मात्र नागरिकांनी हे “लवकरच” अनेकदा ऐकले आहे. आता ते कृती मागत आहेत.
प्रभाग क्र. 6 मधील परिस्थिती ही इतर शहरी भागांनाही सावध करणारी आहे. जर लवकरात लवकर समस्या सुटली नाही, तर ही बाब संपूर्ण शहरासाठी आरोग्याचा प्रश्न निर्माण करू शकते.
शेवटी, या नाली समस्येने महापालिकेच्या नियोजनशून्य कामकाजावर आणि प्रशासनाच्या हलगर्जीपणावर प्रकाश टाकला आहे. या घटनेतून प्रशासनाने बोध घ्यावा आणि नागरिकांच्या मागण्यांप्रमाणे तातडीने नालीचे बांधकाम पूर्ण करून सांडपाण्याच्या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढावा, हीच सगळ्यांची अपेक्षा आहे.
